Głównym elementem więźby dachowej, czyli drewnianego szkieletu dachu, są: wiązary dachowe (krokwie, płatwie, jętki, kleszcze). Wraz z innymi jeszcze drewnianymi materiałami wykorzystywanymi w budownictwie (murłaty, łaty, belki, słupy, podciągi), składają się one na asortyment drewna budowlanego. Szczególne miejsce przypisywane jest tu drewnu konstrukcyjnemu, czyli temu, które odznacza się wysokimi walorami wytrzymałościowymi, niezbędnymi do tego, by mogło być wykorzystanie w tych miejscach konstrukcji, które przenoszą największe obciążenia.

Różne twarze więźb dachowych

W zależności od projektu dachu, powstają różne typy konstrukcji więźby dachowej. Zwykło się wyróżniać 3 podstawowe  typy, a wśród nich dodatkowo – podtypy.

  • więźba krokwiowa (krokwiowo-belkowa, krokwie oparte na ścianach);
  • więźba płatwiowo-kleszczowa (klasyczna,  płatwiowo-kleszczwa ze ścianką kolankową z drewna, pulpitowa konstrukcja dachu);
  • jętkowa (klasyczna, płatwiowo-jętkowa).

Coraz popularniejszym wśród właścicieli drewnianych domów szkieletowych rozwiązaniem stają się także wiązary kratowe.

Dla konstrukcji dachu klimat ma znaczenie

W naszych warunkach klimatycznych elementy więźby dachowej wykonuje się z drewna iglastego (na przykład z sośniny czy świerczyny), co jest rozwiązaniem ekonomicznym i praktycznym, ponieważ pozwala na wykorzystanie walorów drewna adekwatnych do warunków, w których będzie użytkowane z pominięciem kwestii samej estetyki drewna (więźby są przecież niewidocznym elementem konstrukcji). Zainteresowanym polecamy artykuł z naszego blogu: 13 cech tarcicy istotnych ze względów konstrukcyjnych.

robotnik mocujący więźbę dachową

Więźba dachowa

Co się składa na więźbę dachową

Więźba dachowa jest konstrukcją wieloelementową, w której skład wchodzą różne wyroby tartaczne. Poniżej krótko charakteryzujemy najważniejsze z nich:

  • jętka – jest poziomą, nie dłuższą nić 3,5 m, belką znajdującą się w górnej części wiązara typu jętkowego, która podpiera krokwie, dzieląc je w stosunku 2:1,przez co staje się dodatkowym usztywnieniem. Jej nazwa wywodzi się ze staropolszczyzny i oznacza czynność trzymania. Charakterystyczna była dla obszarów północno-wschodnich i centralnych, podczas gdy w rejonach zachodnich powszechniejsze było określenie zapożyczone z języka niemieckiego – bant, które dziś już nie funkcjonuje użytkowo;
  • kleszcze – są stężeniem, na które składają się dwa równoległe elementy konstrukcji drewnianej albo stężeniem, które w wiązarach płatwiowo-kleszczowych łączy dwie sąsiadujące ramy stolcowe;
  • krzyżulec – jest ukośną częścią kratownicy, którego rolą jest przenoszenie obciążeń typu ściskającego lub rozciągającego;
  • miecz – drewniana, ukośnie umiejscowiona drewniana belka;
  • murłata, nazywana też namurnicą – ma najczęściej przekrój kwadratowy (od 10 x 10 do 15 x15). Zadaniem tej drewnianej belki umiejscowionej równolegle na murze jest przenoszenie obciążeń z więźby na ściany;
  • płatew – układa się ją równolegle względem kalenicy dachu;
  • podciąg – ma postać belki, która stanowi podporę dla stropu, innych belek nośnych, słupów i ścian. Jego funkcją jest przenoszenie obciążeń na inne elementy nośne konstrukcji;
  • słup – pionowa podpora konstrukcji, także ramowych;
  • wiatrownica – określenie to odnosi się do umocowanych ukośnie od spodu krokwi drewnianych desek bądź łat, których funkcją jest usztywnianie w kierunku podłużnym konstrukcji więźby. Ponadto odpowiada ona za współdziałanie wiązarów poddawanych działaniu siły wiatru, czemu zawdzięcza swoją nazwę;
  • wiązar – jest podstawowym elementem konstrukcji więźby; przenosi obciążenia na główne podpory konstrukcyjne, czyli ściany lub słupy. W tradycyjnym budownictwie na wiązar drewniany składa się para krokwi, które za pośrednictwem murłaty opierają się na ścianach zewnętrznych lub na belce stropowej. Wśród wiązarów drewnianych wyróżnia się: jętkowy, krokwiowy, wieszarowy, płatwiowo-kleszczowy;
  • wieszak – w konstrukcji wiązara typu wieszarowego jest to pionowy, rozciągany element. W konstrukcjach jednowieszakowych łączy płatew kalenicową, a w dwuwieszakowych – pośrednią ze ściągiem;
  • zastrzał – to ukośnie w pionie ustawione drewniane belki, będące usztywniającymi elementami konstrukcji szkieletowych więźb dachowych i ścian. Jeśli dwa zastrzały biegną w górę, nazywane są ramionami, a jeśli w dół – nogami; jeśli natomiast krzyżują się symetrycznie, nazywa się je krzyżownicą;

To oczywiście tylko mały wycinek tego, co jest potrzebne, by stworzyć dobrej jakości oraz zgodną z projektem więźbę dachową. O tym, jak dbamy o to, by powstające w naszym tartaku wyroby spełniały odpowiednie kryteria, opowiadamy na innymi przykładzie w artykule Tarcica sosnowa nieobrzynana extra w systemie Zakładowej Kontroli Produkcji, którego lekturę polecamy zainteresowanym tematem.